بازار مرغ را نمیتوان با فرمان اداره کرد
بازار مرغ را نمیتوان با فرمان اداره کرد/ تصمیم امروز ۱۶ ماه بعد به سفره میرسد
با گزارش پایگاه خبری نسیم روستا به نقل از اقتصاد آنلاین ،رئیس انجمن علوم طیور ایران میگوید تکرار دورههای کمبود و مازاد در بازار مرغ بیش از آنکه ناشی از نبود ظرفیت تولید باشد، حاصل بیثباتی سیاستها، فاصله گرفتن از منطق عرضه و تقاضا و ضعف نظام اطلاعاتی یکپارچه است؛ مسائلی که مدیریت آنها بدون داده برخط و سامانههای هوشمند زنجیره تأمین دشوار خواهد بود.

بازار مرغ در سالهای اخیر بارها میان کمبود و مازاد در نوسان بوده است؛ یک دوره تولیدکننده با افت قیمت و زیان مواجه شده و در مقطعی دیگر کاهش عرضه، فشار را به مصرفکننده منتقل کرده است. این وضعیت در صنعتی رخ میدهد که تصمیمهای امروز آن ممکن است ماهها بعد بر بازار اثر بگذارد و حلقههای مختلف آن، از مرغ اجداد و مادر تا جوجهکشی، پرورش، کشتار و توزیع، بهشدت به یکدیگر وابستهاند
ریشه نوسان بازار؛ فاصله گرفتن از عرضه و تقاضا
سیدمصطفوی ریشه بخش مهمی از نوسانات صنعت مرغ را فاصله گرفتن از سازوکار عرضه و تقاضا میداند. به گفته او، بیش از ۹۸ درصد سرمایهگذاری صنعت مرغداری در اختیار بخش خصوصی است، اما دولت همچنان در مقدار تولید و قیمت مداخله میکند؛ با این استدلال که تأمین ارز و بخشی از نهادهها بر عهده دولت است.
او معتقد است دولت باید مرز نقش خود را مشخص کند. اگر بازار بر پایه عرضه و تقاضا اداره میشود، دولت باید در جایگاه سیاستگذار و ناظر باقی بماند؛ اما اگر مقدار مشخصی از تولید را تکلیف میکند، باید ارز، نهاده و منابع مالی لازم برای آن را نیز بهموقع فراهم کند.
رئیس انجمن علوم طیور تغییر سیاست ارزی را یکی از مهمترین عوامل افزایش عدم قطعیت در تولید میداند. به گفته او، افزایش نرخ ارز مورد استفاده برای تأمین نهادهها، هزینه تولید و سرمایه در گردش را بهشدت افزایش داده، در حالی که ابزارهای جبرانی متناسب با آن فراهم نشده است.
سیدمصطفوی تأکید میکند که مشکلات صنعت را نمیتوان صرفاً به جنگ یا عوامل بیرونی نسبت داد. از نگاه او، جنگ بیشتر بر تأمین برخی ریزمغذیها، اسیدهای آمینه، آنزیمها و ویتامینها اثر گذاشت، اما مسئله اصلی در تأمین نهادههای عمده، مدیریت منابع ارزی و بدهی به واردکنندگان است.
به اعتقاد او، ایران فاقد برنامه تولید نیست. در برنامه هفتم نیز تولید حدود ۲.۸ میلیون تن گوشت مرغ و ۱.۴ میلیون تن تخممرغ هدفگذاری شده است؛ اما تحقق این اعداد زمانی به تعادل بازار منجر میشود که قدرت خرید مصرفکننده، سرمایه در گردش تولیدکننده و بازار فروش نیز متناسب با آن وجود داشته باشد.
تصمیم امروز، ۱۶ ماه بعد به بازار میرسد
یکی از مهمترین ویژگیهای صنعت طیور، فاصله زمانی طولانی میان تصمیم در حلقههای بالادست و عرضه محصول نهایی است.
سیدمصطفوی توضیح میدهد که مرغ اجداد حدود شش ماه دوره پرورش و یک ماه دوره جوجهکشی دارد. جوجه حاصل از این مرحله وارد مزارع مرغ مادر میشود که آن نیز حدود شش ماه پرورش و سپس دوره جوجهکشی دارد. پس از آن جوجه گوشتی وارد مرحله پرورش میشود و حدود دو ماه بعد به بازار میرسد.
در مجموع، از تصمیمگیری در حلقه اجداد تا رسیدن محصول نهایی به مصرفکننده حداقل حدود ۱۶ ماه زمان لازم است.
همین فاصله زمانی، اهمیت هشدار زودهنگام را چند برابر میکند. حذف گلههای مادر، بیماری، کاهش ظرفیت جوجهکشی یا اختلال در تأمین نهاده ممکن است اثر فوری بر بازار نداشته باشد، اما چند ماه بعد به کمبود جوجه و کاهش عرضه گوشت منجر شود.
رئیس انجمن علوم طیور معتقد است صنعت باید از «آمارطیورنویسی» فاصله بگیرد و به سمت دادههای عملیاتی و برخشط حرکت کند. به گفته او، اگر اطلاعاتی مانند تعداد و سن گلههای مادر، ظرفیت تولید، حذف گله، بیماری، میزان تولید جوجه و برنامه جوجهکشی بهصورت واقعی در سامانه ثبت شود، از چند ماه قبل میتوان روند بازار را پیشبینی کرد.
از نگاه او، سامانه نیز نباید ابزار اعمال سلیقه مدیریتی باشد. اطلاعات باید واقعیت صنعت را منعکس کند و قواعد آن بهگونهای طراحی شود که آمار تولید یا موجودی بر اساس نظر افراد تغییر نکند.شش
تولید قراردادی؛ راهی برای کاهش نوسان
سیدمصطفوی یکی از راههای کاهش نوسان بازار را توسعه پیشفروش و تولید قراردادی میداند.
او میگوید تولید جوجه یکروزه نباید بدون داشتن تصویر روشنی از تقاضای آینده انجام شود. ابتدا باید تقاضا مشخص شود و سپس تخممرغ متناسب با سفارش وارد فرایند جوجهکشی شود. همین منطق درباره مرغ گوشتی نیز قابل اجراست؛ به این معنا که مرغدار پیش از آغاز دوره بداند چه مقدار محصول را، در چه زمانی و برای چه خریداری تولید میکند.